De 'Black Innocence' van Gloria Wekker

Het boek 'White Innocence' van Gloria Wekker maakt korte metten met de holle pretentie van Nederland als tolerante natie. En het waanidee dat in dit land geen sprake is van geïnstitutionaliseerd racisme. Tot zover de loftuitingen. Wie het boek leest, krijgt onterecht de indruk dat het alleen de Afro-Nederlandse bevolkingsgroep is, afstammelingen van tot slaaf gemaakten, die te maken heeft met racisme en discriminatie. Waar de schrijfster volledig aan voorbij gaat, is dat tussen 1950 en 1970 zo’n 380.000 ontheemden uit de voormalige kolonie Nederlands-Indië gedwongen naar Nederland zijn gekomen.
door Griselda Molemans

Ze worden beschreven als ‘the descendants of white men and indigenous women, who formed an intermediate stratum between whites and indigenous people in the colony’. In werkelijkheid was er helemaal geen sprake van een homogene groep, maar van een mêlee van Indische Nederlanders, Molukkers en Papoea’s naast ontheemden met Chinese, Toegoenese, Armeense, Arabische en joodse roots die één ding gemeenschappelijk hadden: ze waren gevlucht vanwege hun loyaliteit aan de Nederlandse vlag.

Juist deze groep Nederlandse staatsburgers en loyalisten is zwaar bedrogen uitgekomen. Ze waren geen repatrianten, die op kosten van de Nederlandse overheid opgevangen werden zoals in de periode 1946-49, maar werden tijdelijk opgevangen in contractpensions en barakkenkampen. En kregen op last van minister Lieftinck, die beweerde dat de staatskas leeg was - hetgeen gelogen was - de rekening gepresenteerd voor de kosten van de overtocht, de opvang en winterkleding.

Hoge schulden en discriminatie
De gemiddelde schuld waarmee een ontheemd gezin werd opgezadeld, bedroeg 15.000 gulden. Omgerekend is dat 48.000 euro. Deze schuld, die voor schaamte en vernedering zorgde, was al een loden last om af te lossen, maar daarbij kwam dat de ontheemden systematisch gediscrimineerd en achtergesteld werden. De regering-Drees zat helemaal niet te wachten op dit doorgaans goed opgeleid middenkaderpersoneel en nam geheime maatregelen om spanningen op de arbeidsmarkt te voorkomen.

Door diploma’s ongeldig te verklaren werden mannen en vrouwen gedwongen om werk in fabrieken en de mijnen te accepteren. Voor jonge meisjes was de huishoudschool het hoogst haalbare, voor jongens de ambachtsschool. In de volksmond heetten de Indische ontheemden ‘rijstepikkers’, ‘zwartjes’ en ‘staatsruifvreters’. En was de algemene overtuiging dat de autochtone Nederlanders voor de kosten van de opvang opdraaiden. Wist men veel.

Geschiedvervalsing
Tot op de dag van vandaag heet het dat de Indische gemeenschap ‘geruisloos geïntegreerd is’ en uit ‘troetelallochtonen’ bestaat. Het is pure geschiedvervalsing. Plus dat zo’n beetje de hele Nederlandse middenstand heeft meegeprofiteerd van de gedwongen komst van deze groep. Door zo goedkoop mogelijk eten te serveren in contractpensions en barakkenkampen om zoveel mogelijk winst te maken. En door tweedehands kleding voor de volle mep in rekening te brengen.

Gloria Wekker ziet daarnaast volledig over het hoofd dat zich temidden van deze groep ontheemden Indo-Afrikaanse, Surinaamse en Antilliaanse KNIL-militairen met hun gezinnen bevonden. Die eveneens geconfronteerd werden met de opgelegde schuld en achterstelling. Met andere woorden: geïnstitutionaliseerd racisme is al in de naoorlogse periode in Nederland tot bloei gekomen en richt zich op een veel grotere groep etnische Nederlanders dan White Innocence doet voorkomen.

Geschiedenisonderwijs van een bedroevend niveau
De gemiddelde Nederlander kan het amper kwalijk genomen worden dat hij niets weet van deze beschamende periode in de vaderlandse geschiedenis: het geschiedenisonderwijs in dit land is immers van een bedroevend niveau. Van mediaredacties, die niet verder komen dan onzintermen als ‘Nederlands Indiers' en ‘Indonesiërs’, valt evenmin een goed inzicht te verwachten.

Maar dat een academica als Gloria Wekker volledig voorbijgaat aan de feiten en slechts melding maakt van een sociologische term als intermediate stratum is ronduit kwalijk. Ik noem het Black Innocence: ervan overtuigd zijn dat je als nazaat van een tot slaaf gemaakte de enige bent die te maken heeft met geïnstitutionaliseerd racisme. 

***

Griselda Molemans is werkzaam als onderzoeksjournalist en documentairemaker. In haar boek 'Opgevangen in andijvielucht' legt ze de geïnstitutionaliseerde discriminatie en het corrupte opvangsysteem voor ontheemde gezinnen uit voormalig Nederlands-Indië bloot.

Met een boek en een documentaire 'De vergeten krijgers' belicht Griselda Molemans een vergeten groep Nederlanders: Afrikaanse KNIL-soldaten en hun Indo-Afrikaanse nazaten, die onvoorwaardelijk trouw waren aan 'Koningin, volk en vaderland.' De documentaire gaat na de zomer in première. 


Populaire posts van deze blog

GARUDA, een beladen symbool

Hoe Indisch is de Indische keuken?

PEPERNOTEN TYPISCH HOLLANDS OF...?