De Kritische Katjang

De pepernoot heeft zijn naam te danken aan de kruidige specerijen die het minikoekje zijn specifieke peperachtige smaak geven. De kleine bruine koekballetjes waarmee vandaag naar hartenlust wordt gestrooid, worden vaak ten onrechte uitgemaakt voor 'pepernoten' terwijl het eigenlijk kruidnoten zijn, maar dit terzijde. De speculaaskruiden vinden we terug in veel Hollandse en Indische lekkernijen zoals spekkoek, taai taai en natuurlijk speculaas. De ingrediënten bestaan uit: nootmuskaat, kruidnagel, anijs en kaneel, aangevuld met andere kruiden zoals gember en kardemom. Waar de gemiddelde Hollander (of Indo) nooit bij stilstaat, is dat deze specerijen van oudsher uit de Molukken gehaald werden door de VOC. Dus de wieg van de pepernoot stond in de Molukken! Kortom, zonder Molukkers geen pepernoten of speculaas! Zegt het voort!  Zonder Molukkers geen pepernoten!

Veel geroofde kunst blijft in Nederland uit 'onwil en eigenbelang, zo meldt de NOS. De Nederlandse musea liggen vol objecten die geroofd zijn als oorlogsbuit uit de voormalige koloniën of onder dubieuze omstandigheden naar Nederland zijn gekomen. Een week geleden heeft premier Rutte een gouden kris teruggegeven aan Indonesië. Het wapen werd in de koloniale periode als relatiegeschenk aan Nederlandse autoriteiten gegeven en keert nu terug naar het land van herkomst. (Bron: NOS). De kris is een Buginese kris (Zuid-Sulawesi/Celebes) en komt uit de collectie van het in 2013 gesloten Museum Nusantara in Delft. De overhandiging van de Buginese kris was de voorbode van de overdracht van 1.465 objecten uit de voormalige museumcollectie. De overdracht zal in 2017 plaatsvinden. Nooit eerder is de repatriëring van erfgoed op deze schaal uitgevoerd, volgens de Digitale Kunstkrant. Voor de buitenwereld gaat het om kunstschatten die als 'relatiegeschenk' door de vorsten aan de N...

De strijd voor een vrij, onafhankelijk West-Papoea krijgt langzaamaan wereldwijd steeds meer aandacht en steun, behalve in Nederland. Hoe is het toch mogelijk dat dit land dat de Papoea's ooit zelfbeschikkingsrecht heeft toegezegd, zich al ruim een halve eeuw lafhartig terugtrekt van het podium?  Nederland verschuilt zich ook nu weer achter de coulissen waar het West-Papoea en de Molukken betreft.  We zijn al eerder getuige van geweest van Nederlands 'mijn-naam-is-haas-houding' bij de Molukse kwestie, waarbij toegezegde steun van de zelfstandige republiek der Zuid-Molukken verzandde in een volledig negeren van een heel volk, tot op de dag van vandaag. Het doodzwijgen van problemen verandert echter niets aan de situatie. Het maakt de stem van de onderdrukten alleen nog maar luider. Zullen handelsbelangen het blijven winnen van mensenrechten? Beknopte historie in paradijsvogelvlucht Het woord Papoea stamt uit Biak en is afgeleid van 'Papwa' , wat 'land va...

Zaterdag 26 maart 2016 - Het is vandaag precies 143 jaar geleden dat de Atjeh-oorlog begon. Op 26 maart 1873 stuurde Nederland een oorlogsverklaring aan de sultan van Atjeh. In plaats van deze gebeurtenis gedetailleerd te analyseren (wat reeds door diverse historici is gedaan), richten we ons liever op een vrij onverwachte invalshoek: hoe de Atjeh-oorlog aan de jeugd van 1875 werd gepresenteerd en hoe in dit verband eenzijdige beeldvorming met de paplepel kon (kan) worden ingegoten.  Beknopte historische achtergrond Atjeh, gelegen op het eiland Sumatra, was een zelfstandig gebied dat zeer aantrekkelijk was vanwege de landbouwgrond waar pepers werden verbouwd, maar ook vanwege het feit dat Atjeh de Straat van Malakka beheerste (zeestraat). Door de opening van het Suezkanaal in 1869 was het belang van deze doorgang flink toegenomen. Onder het mom van het tegengaan van piraterij door Atjeh in de Straat van Malakka besloot Nederland zich ook dit stuk van de Indische archipel toe...

Met de onwerkelijke beelden van aangespoelde kinderen waarmee social media dagelijks overspoeld werden nog op mijn netvlies, zap ik van kanaal naar kanaal, op zoek naar oer-Hollands, hersenloos entertainment waarbij je niet hoeft na te denken en vooral niets hoeft te voelen en dat uitsluitend dient ter vermaak van de door de gebeurtenissen van de afgelopen weken vermoeide geest. Ik begin mijn zap-tocht altijd bij het begin: bij de 1, dan de 2 en zo voorwaarts naar de kanalen waar ik de meeste kans maak op hersenloos entertainment. Ik blijf echter steken bij de ‘1’, waar verontrustende beelden uit de Tweede Kamer mijn aandacht trekken. De beelden die mijn beeldscherm vervuilen, zijn afkomstig uit een toespraak die tot strekking heeft dat ontelbare gelukzoekende islamitische testoseronbommen in no-time ons mooie Nederland komen verkrachten en vernietigen, waardoor onze ouderen nog verder zullen wegrotten in wegbezuinigde bejaardentehuizen. De geblondeerde politicus roept herhaaldel...

De jaarlijkse Indië-herdenking staat weer voor de deur op 15 augustus. Dit jaar is het 70 jaar geleden dat de oorlog eindigde en de Indische diaspora begon. Ik val dus niet zomaar met de deur in huis. Een overdenking over herdenking, over vroeger en later, over het opknappen van oude deuren en het openen van nieuwe. Mensen die mij kennen, weten dat ik rond deze tijd van het jaar met gemengde gevoelens rondloop wat betreft ‘15 augustus’ en dat ik altijd opgelucht ben als het de 18e is (want met de 17e heb ik al helemaal niet veel). Op 15 augustus worden de slachtoffers van de Japanse bezetting in Azië herdacht bij het Indisch Monument in Den Haag. Op die dag in 1945 capituleerde Japan. Daarmee kwam een einde aan de oorlog in Zuidoost-Azië en tegelijk aan de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden. Althans, zo luidt de officiële omschrijving. Indisch Monument, Den Haag Het is goed dat er een herdenking is; dat er her-dacht en na-gedacht wordt. Het is goed dat ...

Foto: Foto zoekt familie/IMEXBO Je handen in je moederschoot, Je blik respectvol en bedeesd. Jij gaf hem elke dag zijn brood En was voor  toean vaak bevreesd. Boog voor hem neder op de grond, Zo stil ter aarde neergezeten... Geen weerwoord kwam ooit uit jouw mond, Nooit heb jij hem iets verweten In rang zelfs lager dan een kind Dat geen besef had van het leed, Van ras of kleur of donk’re tint,  Maar dat alleen zijn baboe weet Onrecht met paplepels gevoerd, Voor inlanders geen achternaam. Zolang de Belanda maar goed boert, ’t Is daarom dat ik mij zo schaam Die kleine, frêle bruine vrouw, Daar zo gezeten op de grond, Verdient een kruis voor moed en trouw En als een pleister op een wond: Een voetstuk om mooi op te staan En de Hollander mag zitten Waar jij ooit zat en bent gegaan Geen macht meer voor de witten En ik? Ik zit ertussenin Waar hoor ik bij? Wie ben ik dan? Geen baboe, 'blanke' evenmin Wel Indo, die wat dichten kan! Nederland deed...

Dit jaar is het twintig jaar geleden dat ik in contact kwam met een heel bijzonder mens: krontjongzanger Guus Becker. Voor mijn afstudeerproject over 'beeldvorming van de Indische cultuur in het voortgezet onderwijs' bestormde ik (zoals elk jaar overigens) in het voorjaar van 1995 het Haagse Malieveld, op zoek naar die Indische cultuur. Als we het hebben over de 'Indische cultuur', hoort krontjong daar uiteraard bij en het bijwonen van optredens was voor een liefhebber als ondergetekende dan ook geen moeilijke opgave. Zo gezegd, zo gedaan. Gewapend met een notitieblok en een heuse balpen (ja ja, tablets en smartphones bestonden toen alleen nog maar in Star Trek), ging ik van tent naar tent om verslag te doen van mijn 'Indische culturele ervaringen'. Tijdens één van de optredens van krontjongorkest 'Irama Kesuma' beklom een oudere Indische heer, strak in het pak gekleed als een echte gentleman, het podium. Hij kreeg al snel een microfoon aangereikt en be...

De titel van dit blog geeft al enigszins aan hoe belangrijk krontjongmuziek voor de Indo is geweest en voor velen ook nog steeds is. Kenners zeggen dat het muziek is, die recht vanuit het hart komt. Zo is de krontjong ook ontstaan. Krontjong is meer dan alleen maar leuke Indische muziek. Het is een uiting van gevoel, liefde voor en heimwee naar het moederland. Deze laatste betekenis heeft het gekregen na de repatriëring. Krontjong is  een deel van onze Indische cultuur en erfgoed, dat onze eigen geschiedenis vertelt.  Maar buiten genoemde eigenschappen is krontjong bovendien een unieke muziekstroming met een bijzondere ontstaansgeschiedenis. Daarom in dit blog een (hernieuwde) kennismaking met deze bijzondere muziek. Weliswaar een vluchtige kennismaking, want 500 jaar muziekhistorie is niet in 1 blogje samen te vatten.. Het ontstaan van de krontjong Het woord ‘krontjong’ is een onomatopee (= klanknabootsing), naar het geluid van het getokkel op de krontjonggitaar : een ...